Het onderzoek achter Questy

Wat het is

Visuele dagschema’s laten een kind met afbeeldingen, pictogrammen en een vaste indeling zien welke taken er zijn en in welke volgorde. Ze vervangen mondelinge instructies, die onduidelijk kunnen zijn en moeilijk te onthouden, door een voorspelbare vorm die je in één blik overziet.

Zo past Questy het toe

Het scherm van het kind is een visueel dagschema. Taken verschijnen als geïllustreerde kaarten, geordend op status (te doen, wacht op goedkeuring, klaar om te innen). Elke kaart heeft een pictogram, een duidelijke titel en eventueel een tijdvak. De indeling is elke dag hetzelfde: het kind weet altijd waar het moet kijken en wat er hierna komt.

Waarom het werkt

Visuele dagschema’s gelden bij het National Professional Development Center als bewezen effectieve aanpak bij autisme. Een overzicht van 31 studies liet zien dat ze angst verminderen, de zelfstandigheid vergroten en moeilijk gedrag verminderen, van 3 jaar tot in de volwassenheid, thuis, op school en daarbuiten.

Wat het is

Een puntensysteem (token economy) is een gestructureerd beloningssysteem: een kind verdient fiches (punten, stickers, sterren) voor afgesproken gedrag en ruilt die later in voor beloningen die het iets waard vindt. Het is een van de best onderbouwde methodes uit de toegepaste gedragsanalyse.

Zo past Questy het toe

Kinderen verdienen punten voor afgeronde taken. De punten sparen zich op en zijn te besteden aan beloningen die de ouders vastleggen (schermtijd, uitjes, iets lekkers, speelgoed). Het verband tussen punten en beloningen is duidelijk: het kind weet altijd wat het verdient en wat iets kost. De punten komen meteen, of zodra een ouder goedkeurt als het gezin eerst wil controleren. Zo volgt de beloning snel op het gedrag.

Waarom het werkt

Puntensystemen maken abstracte doelen concreet. Daardoor worden meer taken afgerond en leren kinderen nieuwe vaardigheden. Onderzoek bevestigt dat ze werken voor zowel autistische kinderen als kinderen met ADHD. Een studie uit 2025 naar een digitaal puntensysteem liet zien dat kinderen met ADHD al na vier weken duidelijk hogere aandachtsscores hadden en meer vooruitgingen in naar buiten gericht gedrag.

Wat het is

Bij het afbouwen van beloningen worden beloningen van buitenaf gepland en geleidelijk verminderd zodra een gedrag vastzit. Het doel: het kind heeft geen beloning meer nodig om iets te doen, maar doet het omdat het een gewoonte is geworden. Gaat het afbouwen te snel, dan valt het kind terug. Gaat het te langzaam, dan raakt het kind afhankelijk van beloningen. Waar het om draait, is een stapsgewijze vermindering op basis van echte gegevens.

Zo past Questy het toe

Questy kijkt automatisch hoe vaak elke routine over langere tijd wordt gedaan. Wordt een routine steeds gedaan (70% of meer, twee weken of langer), dan stelt de app voor om de waarde met één punt te verlagen. De wijzigingen zijn klein (hooguit 3 punten per week over alle taken samen), liggen minstens 7 dagen uit elkaar en worden altijd eerst door de ouder bekeken voordat ze ingaan. Het kind merkt nooit een plotselinge daling: de verandering is voor het kind onzichtbaar.

Waarom het werkt

Onderzoek naar het geleidelijk uitdunnen van beloningen laat zien dat een langzame, planmatige vermindering het gewenste gedrag in stand houdt. Tegelijk voorkomt het de frustratie en terugval die ontstaan als beloningen plotseling wegvallen. Een meta-analyse van 28 studies bevestigde middelgrote effecten op het behoud van gedrag tijdens het uitdunnen, bij kinderen met een ontwikkelingsbeperking.

Wat het is

Bij taakanalyse wordt een ingewikkelde vaardigheid opgedeeld in een reeks kleinere, duidelijk omschreven stappen. Bij ketenen (chaining) worden die stappen op volgorde aangeleerd, vanaf de eerste stap vooruit of vanaf de laatste stap terug, tot het kind de hele reeks zelfstandig kan. Het is een kerntechniek uit de toegepaste gedragsanalyse om dagelijkse vaardigheden aan te leren.

Zo past Questy het toe

Ouders kunnen aan elke routine deelstappen toevoegen. “Tanden poetsen” wordt dan: tandenborstel pakken, tandpasta erop, twee minuten poetsen, spoelen. Elke deelstap heeft een eigen vinkje, eventueel een uitleg, en kan worden gemarkeerd als “Overslaan op zware dagen”. Het kind werkt de keten stap voor stap af. Staat voorlezen aan, dan wordt na elke afgeronde stap automatisch de volgende voorgelezen. Zo ontstaat een begeleide flow in het eigen tempo van het kind.

Waarom het werkt

Taakanalyse geldt bij het National Professional Development Center als bewezen effectieve aanpak. Onderzoek bevestigt dat het werkt bij kinderen van 6 tot 14 jaar, op sociaal, motorisch, praktisch en schools gebied. Als taken worden opgedeeld in zichtbare kleine stappen, wordt minder gevraagd van de executieve functies, en worden taken die eerst afschrikken haalbaar.

Wat het is

De zelfdeterminatietheorie (Deci & Ryan) beschrijft drie psychologische basisbehoeften die iedereen heeft: autonomie, competentie en verbondenheid. Neurodivergente kinderen krijgen vaak minder kansen om echt zelf te kiezen. Krijgen ze keuzes binnen een voorspelbaar kader, dan doen ze meer mee, neemt verzet af en leren ze voor zichzelf op te komen.

Zo past Questy het toe

Kinderen kiezen zelf wanneer ze hun taken binnen een tijdvak doen. Ze kiezen voor welke beloningen ze sparen. Met de deals, die je kunt aanzetten als je wilt, onderhandelen ze rechtstreeks met hun ouders over de afspraken bij een taak. Nieuwe routines komen er altijd bij in een gesprek samen (“Samen een nieuwe routine zoeken”) en worden nooit zomaar opgelegd. Omdat Questy het herinneren doet, is de taak echt van het kind: iets van het kind zelf, niet iets wat van buitenaf wordt opgedrongen.

Waarom het werkt

Een systematisch overzicht van aanpakken met keuzemogelijkheden liet zien dat keuzes moeilijk gedrag verminderen en de betrokkenheid vergroten, in verschillende groepen met een ontwikkelingsbeperking. Onderzoek specifiek bij autistische kinderen laat zien dat motivatie van binnenuit de cognitieve flexibiliteit sterker beïnvloedt dan beloningen van buitenaf, vooral bij jongere kinderen. Dat ondersteunt het uitgangspunt om de motivatie geleidelijk van buiten naar binnen te verschuiven.

Wat het is

Scaffolding komt voort uit Vygotsky’s zone van de naaste ontwikkeling. Het biedt tijdelijke, gestructureerde steun die planmatig wordt afgebouwd naarmate het kind meer kan. Het verloopt in een vaste volgorde: eerst doet de volwassene het voor en helpt, dan werken kind en volwassene samen, en dan doet het kind het zelfstandig. In gedragstermen heet dit het afbouwen van hulp (prompt fading): van veel steun naar weinig steun, terwijl de vaardigheid wordt aangeleerd.

Zo past Questy het toe

De drie fases van Questy vormen zo’n opbouw. Fase 1 (Kennismaking) geeft veel steun: veel punten, makkelijke successen, geen druk. Fase 2 (Gewoontes opbouwen) begint de steun af te bouwen: leuke routines leveren minder punten op, groeiroutines houden hun waarde. Fase 3 (Zelfstandigheid) bouwt de steun ook af bij groeiroutines die het kind beheerst. Elke fase begint pas als de gegevens laten zien dat het kind er klaar voor is. Bij het goedkeuren geven ouders aan hoeveel hulp er nodig was, en zo volgen ze hoe zelfstandig het kind wordt.

Waarom het werkt

Onderzoek dat verschillende manieren van hulp afbouwen vergeleek bij kinderen met autisme, liet zien dat beginnen met veel hulp en die daarna verminderen effectiever en efficiënter was voor het aanleren van vaardigheden dan andersom. De faseovergangen in Questy, die aan gegevens zijn gekoppeld, volgen dit principe: steun wordt pas minder als de resultaten laten zien dat het kind er klaar voor is.

Wat het is

Executieve functies zijn vaardigheden zoals plannen, organiseren, aan een taak beginnen, tijd indelen en het eigen gedrag sturen. Bij zowel autisme als ADHD blijken ze in onderzoek steeds weer minder sterk. Structuur van buitenaf vangt dat op door het plannen en de volgorde over te laten aan de omgeving. Zo houdt het kind meer energie over voor de taak zelf.

Zo past Questy het toe

De app biedt de structuur die de executieve functies van het kind nog niet betrouwbaar zelf kunnen leveren: wat er moet gebeuren (de takenlijst), wanneer (tijdvakken), hoe (uitleg en deelstappen) en waarom (punten en beloningen). Herinneringen helpen bij het beginnen. Het visuele scherm neemt het plannen over. De feestjes zorgen dat de beloning op het juiste moment komt. Het kind hoeft niets te onthouden, niets te plannen en zichzelf niet op te peppen: de app ondersteunt dat allemaal.

Waarom het werkt

Een meta-analyse over verschillende ontwikkelingsstoornissen vond middelgrote effecten voor verminderde executieve functies bij zowel autisme als ADHD, vergeleken met kinderen met een typische ontwikkeling. Dat bevestigt dat deze moeilijkheden echt zijn en breed voorkomen. Cognitieve aanpakken die meerdere executieve functies tegelijk ondersteunen, lieten grote, statistisch significante effecten op de klachten zien, vooral als gezin en school samenwerkten.

Wat het is

Gewoontes ontstaan als een gedrag steeds in dezelfde situatie wordt herhaald, tot de hersenen het automatisch gaan doen. De basale ganglia nemen het daarbij langzaam over van de prefrontale cortex: bewuste inspanning wordt een automatische routine. Het belangrijkste is dat signaal, routine en beloning hetzelfde blijven. Dagen op rij maken gebruik van de neiging om verlies te vermijden en van het zelfbeeld, om de regelmaat vast te houden die de hersenen voor die verankering nodig hebben.

Zo past Questy het toe

Terugkerende taken verschijnen elke dag op hetzelfde moment en worden zo een vast signaal. Het vegen om af te ronden en het feestje daarna vormen een vaste beloningslus. Dagen op rij staan duidelijk in beeld en worden beloond met oplopende bonuspunten (+1 na 3 dagen, +2 na 7 dagen, +3 na 14 dagen, +4 na 30 dagen). Het systeem is gemaakt voor de lange termijn: “volhouden boven perfectie” is een uitdrukkelijk uitgangspunt, en een dag missen is normaal, geen ramp.

Waarom het werkt

Onderzoek bij 8.000 kinderen liet zien dat beloningen op korte termijn blijvende gewoontes opleveren: na 3 tot 5 weken met beloningen lag het gedrag twee maanden na het stoppen van de beloningen nog 21 tot 44% boven het beginniveau. Hersenonderzoek bevestigt dat dagen op rij het beloningssysteem in de hersenen activeren, door zichtbare vooruitgang en de neiging om verlies te vermijden. Dat geeft vaart en versterkt de gewoontelus.

Wat het is

Tot 90% van de autistische mensen verwerkt zintuiglijke prikkels anders: ze zijn over- of ondergevoelig voor beeld, geluid en aanraking. Digitale omgevingen die geen rekening houden met die verschillen, kunnen stress, vermijding of overprikkeling veroorzaken. Een prikkelarm ontwerp past de app aan het zintuiglijke profiel van het kind aan, in plaats van iedereen hetzelfde te laten ervaren.

Zo past Questy het toe

Elk zintuiglijk kanaal in de app is apart in te stellen. Animaties kunnen volledig, beperkt, minimaal of uit. Geluid heeft een fijne volumeregeling en kan helemaal uit. Trillen heeft verschillende sterktes. Feesteffecten (confetti, deeltjes, geluid) kunnen rustiger voor kinderen die daar te veel van krijgen. De “Modus zware dag” verlaagt de verwachtingen en maakt het scherm eenvoudiger. Voorlezen helpt kinderen die gesproken informatie beter verwerken dan geschreven tekst.

Waarom het werkt

Onderzoek naar app-ontwerp voor autistische kinderen benadrukt dat aanpasbare zintuiglijke omgevingen nodig zijn. Een kwalitatieve studie met 39 betrokkenen (kinderen, gezinnen en professionals) leverde onderbouwde ontwerprichtlijnen op, speciaal gericht op de zeer verschillende zintuiglijke profielen binnen autisme. Studies bevestigen dat aanpassingen aan de zintuiglijke behoeften de deelname aan dagelijkse activiteiten verbeteren en stress bij autistische kinderen verminderen.

Wat het is

Collaborative & Proactive Solutions (CPS) is ontwikkeld door dr. Ross Greene en gaat uit van het principe “kinderen doen het goed als ze het kunnen”. Moeilijk gedrag wordt niet gezien als bewuste dwarsheid, maar als een teken dat er meer van het kind wordt gevraagd dan het op dat moment aankan. In plaats van consequenties op te leggen, zoek je samen naar het onderliggende probleem en los je het samen op.

Zo past Questy het toe

De basis is eenvoudig: staat een taak in Questy, dan is die van het kind, en de app doet het vragen in plaats van de ouder. Daarmee verdwijnt de tegenover-elkaar-stand die de meeste ruzies over routines veroorzaakt. Questy helpt ouders bovendien met korte tips om stap voor stap terug te treden, zonder te zeuren. Loopt een routine vast, dan stelt de app nooit straf voor. In plaats daarvan biedt Questy oplossingen voor samen: de taak opdelen in kleinere stappen, hem minder vaak inplannen, of hem weghalen en later opnieuw proberen. Nieuwe routines komen er altijd bij in een gesprek tussen ouder en kind, nooit door ze eenzijdig op te leggen. De deals gaan nog verder: daarmee onderhandelt het kind zelf mee over de afspraken.

Waarom het werkt

Op scholen die CPS invoerden, waren er duidelijk minder verwijzingen, schorsingen en dwangmaatregelen. De aanpak sluit aan bij breder onderzoek naar programma’s waarin ouders de begeleiding geven: ouders die samenwerkende, invoelende strategieën leren, verbeteren de dagelijkse vaardigheden van hun kinderen en voelen zich zelf zekerder als ouder.